วิธีการคำนวณภาษีสรรพสามิต แบ่งได้เป็น 2 กรณี คือ
1. กรณีที่ผลิตในประเทศ
2. กรณีนำเข้าจากต่างประเทศ

กรณีที่ผลิตในประเทศ

ตัวอย่างการคำนวณภาษีแบบรวมใน
ภาษีสรรพสามิต	= ราคาขาย ณ โรงอุตสาหกรรม x อัตราภาษี
	= ((ต้นทุน + กำไร) + ภาษี สส + อัตราภาษีเพื่อมหาดไทย) x อัตราภาษี
	=  (ต้นทุน + กำไร) x อัตราภาษี 1-(1.1x อัตราภาษี)

ตัวอย่างการคำนวณภาษี

บริษัท XYZ จำกัด จำหน่ายเครื่องปรับอากาศ จำนวน 10 เครื่อง ราคาขาย ณ โรงอุตสาหกรรม (รวมภาษีสรรพสามิต และภาษีเพื่อกระทรวงมหาดไทย) เครื่องละ 5,000 บาท อัตราภาษีสรรพสามิตตามมูลค่าร้อยละ 15

วิธีการคำนวณ
ภาษีสรรพสามิต	= มูลค่า x อัตราภาษี
	= (10 x 5,000) x (15/100)
	= 7,500 บาท

จะต้องชำระภาษีสรรพสามิต = 7,500 บาท   พร้อมด้วยภาษีเก็บเพิ่มเพื่อกระทรวงมหาดไทยร้อยละ 10 ของค่าภาษี = 750 บาท รวมภาษีต้องชำระ = 8,250 บาท

ตัวอย่างการคำนวณภาษีแบบแยกนอก
ภาษีสรรพสามิต	=  ราคาขาย ณ โรงงานอุตสาหกรรม x อัตราภาษี 1-(1.1x อัตราภาษี)

ตัวอย่างการคำนวณภาษี

บริษัท XYZ จำกัด จำหน่ายเครื่องปรับอากาศ จำนวน 10 เครื่อง ราคาต้นทุน+กำไรที่ยังไม่ได้รวมภาษีสรรพสามิต เครื่องละ 5,000 บาท อัตราภาษีสรรพสามิตตามมูลค่าร้อยละ 15

ตัวอย่างการคำนวณภาษีแบบแยกนอก
ภาษีสรรพสามิต	=  ราคาขาย ณ โรงอุตสาหกรรม x อัตราภาษี 1-(1.1 x อัตราภาษี)
	=  (10 x 5,000) x 0.15 1-(1.1x (15/100))
	= 8,982 บาท

จะต้องชำระภาษีสรรพสามิต = 8,982 บาท พร้อมด้วยภาษีเก็บเพิ่มเพื่อกระทรวงมหาดไทยร้อยละ 10 ของค่าภาษี  = 898.2 บาท รวมภาษีต้องชำระ  = 9,880.2 บาท

กรณีนำเข้าจากต่างประเทศ

ภาษีสรรพสามิต

=  ( C.I.F. + อากรขาเข้า + ภาษีค่าธรรมเนียมอื่นไม่รวมถึงภาษีมูลค่าเพิ่ม ) x อัตราภาษี 1-(1.1x อัตราภาษี)

ตัวอย่างการคำนวณภาษี

บริษัท ABC จำกัด นำเข้าเครื่องปรับอากาศจำนวน 100 ลูก ราคา ซี.ไอ.เอฟ 450,000 บาท (คือ ราคาสินค้า + ค่าขนส่ง + ค่าประกันภัย) อากรขาเข้า 10,000 บาท อากรพิเศษ 20,000 บาท และอัตราภาษีสรรพสามิตตามมูลค่าร้อยละ 15

วิธีการคำนวณ
ภาษีสรรพสามิต	=  (450,000 + 10,000+ 20,000) x 15 / 100 1-(1.1x (15/100))
	= 72,000 / 0.835
	= 86,227.54บาท

จะต้องชำระภาษีสรรพสามิต = 86,227.54พร้อมด้วยภาษีเก็บเพิ่มเพื่อกระทรวงมหาดไทยร้อยละ 10 ของค่าภาษี  = 8,622.75 บาท รวมภาษีต้องชำระ = 94,850.29 บาท